Giáo dục tiểu học
Xây dựng thư viện thân thiện (TVTT) trong trường tiểu học để hình thành và phát triển thói quen đọc cho học sinh

I.  MỤC TIÊU CỦA XÂY DỰNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN

1.  Thư viện thân thiện là gì?

Thư viện thân thiện là nơi học sinh được khuyến khích và hỗ trợ cho việc đọc một cách tích cực trong một môi trường thân thiện và an toàn. Việc khuyến đọc không phải do cán bộ thư viện mà còn bởi giáo viên, hiệu trưởng, CMHS và cộng đồng cùng chung tay trong việc hướng trẻ em tham gia đọc với sự thích thú, và đọc để hiểu ý nghĩa. Ở thư viện thân thiện, với tài liệu học tập được cung cấp và các hoạt động được tổ chức phù hợp với học sinh nhằm đảm bảo rằng TẤT CẢ học sinh, không phân biệt giới tính hay trình độ, đều được tham gia các hoạt động đọc và đọc tốt.

2. Mục tiêu của xây dựng TVTT ?

TVTT nhằm  hình thành và phát triển thói quen đọc cho học sinh; rèn kĩ năng tự học cho học sinh, giúp các em trở thành người đọc độc lập; hướng tới việc xây dựng văn hóa đọc cho người Việt Nam. Chính vì vậy mà thầy/cô giáo và cộng đồng phải khuyến khích học sinh đọc thường xuyên ở trường cũng như ở nhà; bởi vì văn hóa đọc không thể có nếu chúng ta không rèn thói quen đọc và kỹ năng đọc sách cho từng cá nhân trẻ từ thuở niên thiếu.

Vậy thói quen đọc là gì? Học sinh có thói quen đọc là khi các em đọc một cách tự nguyện, đọc thường xuyên và đọc với sự thích thú.

3.Lợi ích của đọc sách:

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc đọc sẽ giúp cho học sinh tăng cường khả năng giao tiếp, hình thành những phản xạ linh hoạt cần thiết để xử lý vấn đề trong học tập. Đọc sách còn giúp trẻ rèn luyện năng lực ngôn ngữ, phát triển vốn từ, tăng cường kỹ năng tư duy, phân tích giúp các em học tốt hơn; đọc sách còn giúp học sinh học được kĩ năng sống, kĩ năng tự học, hình thành văn hóa cá nhân.

Sinh thời Bác Hồ đã dạy: "Trong cách học, phải lấy tự học làm cốt" và Người là tấm gương sáng cho việc tự học và sáng tạo. Có thể nói trong việc học tập, vấn đề tự học là cái cốt lõi, cái chủ yếu nhất của người học như Gibbon đã nêu: "Mỗi người đều phải nhận hai thứ giáo dục, một thứ do người khác truyền cho, một thứ quan trọng hơn là do chính mình tạo lấy". Trong vấn đề giáo dục nói chung và việc học nói riêng thì tự học có một vai trò hết sức quan trọng. Chính vì những lợi ích nói trên, ngành giáo dục cần phải quan tâm xây dựng thư viện thân thiện trong nhà trường; phải coi phòng thư viện là phòng là phòng chức năng quan trọng trong việc hỗ trợ học sinh học tập; đặc biệt ở bậc tiểu học ngoài việc xây dựng TVTT chúng ta cần phải quan tâm khuyến khích các em đọc bởi vì đây là lứa tuổi vàng để xây dựng thói quen đọc cho trẻ.

II- KẾT QUẢ XÂY DỰNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC CỦA TỈNH TỪ NĂM 2010-2017

1. Số lượng thư viện đạt chuẩn theo mô hình TVTT toàn tỉnh

Năm

Tổng số

TV đạt chuẩn

theo

năm

Tổng số TV đạt chuẩn

Tăng từng năm

Tỉ lệ TV

Đạt chuẩn

tăng dần theo từng năm

Danh hiệu TV đạt chuẩn

Ghi chú

 

Đạt chuẩn

 

Tiên tiến

 

Xuất sắc

2010

5

5

2.2%

4

1

 

 

2011

13

18

8.0%

9

4

 

 

2012

20

38

17.7%

8

12

 

 

2013

13

51

24,3%

8

5

 

 

2014

10

61

29.0%

2

8

 

 

2015

20

81

39,5%

18

1

1

 

2016

17

98

49.2%

7

10

 

 

2017

12

110

55.6%

4

5

3

 

Cộng

110

 

55.6%

61

45

4

 

 

-Trong số 110 thư viện đạt chuẩn có 100 thư viện tổ chức vận hành theo mô hình thư viện thân thiện; còn 10 thư viện theo mô hình QĐ01/BGDĐT; Sở GDĐT khuyến khích các trường chuyển sang mô hình TVTT để học sinh tiếp cận với sách một cách tốt hơn,

2. Thư viện đạt chuẩn của các huyện, thị, thành phố.

 

Huyện/thị/TP

Tổng

Số TV

Đạt

Chuẩn

Tỉ lệ %

(So với số trường của mỗi huyện)

Danh Hiệu thư viện

(Theo mô hình TVTT)

Mô hình

TV 01

Đạt chuẩn

Tiên tiến

Xuất

sắc

Vĩnh Long

12

63.2%

3

9

0

3

Long Hồ

19

61.3%

15

4

0

3

Mang Thít

20

76.9%

14

6

0

2

Vũng Liêm

17

56.7%

7

10

0

 

Trà Ôn

16

53.3%

6

7

3

 

Tam Bình

11

39.3%

2

9

 

2

Bình Minh

8

57.1%

8

0

0

 

Bình Tân

7

33.3%

6

1

 

 

3.Kết quả xây dựng mô hình TVTT

Sau bảy năm thực hiện chỉ đạo của Sở GD&ĐT, phong trào xây dựng thư viện trong trường học được lãnh đạo các phòng GD&ĐT và Hiệu trưởng nhà trường quan tâm. Số lượng thư viện đạt chuẩn phát triển theo từng năm, trong đó tỉ lệ thư viện thân thiện có số lượng nhiều nhất.

Mô hình TVTT được bày trí đẹp, không gian rộng rãi, tài liệu phong phú và phù hợp với sở thích của các em như: truyện tranh, bách khoa trẻ em, một ngàn câu hỏi vì sao?, truyện lịch sử Việt Nam…..; Hệ thống mượn trả khoa học nhanh gọn giúp các em dễ dàng mượn sách về nhà. Thái độ phục vụ của cán bộ thư viện tận tình vì vậy thu hút học sinh đến thư viện trong giờ chơi và trước giờ vào lớp càng nhiều; tỉ lệ học sinh đọc sách tại chỗ và mượn sách về nhà ngày nhiều. Tiết đọc thư viện được tổ chức 2 tiết/tháng là hoạt động mà học sinh yêu thích, bởi vì trong tiết sinh hoạt này các em học sinh được chính thầy/cô chủ nhiệm của mình đọc cho các em nghe một câu truyện hoặc tổ chức cho các em đọc truyện cùng nhau và sau khi đọc là hoạt động sáng tạo viết vẽ về nhân vật, tình tiết mà em thích trong câu truyện. Mô hình TVTT phù hợp với học sinh tiểu học và là cách tốt nhất để hình thành và phát triển thói quen đọc cho học sinh tiểu học.

Cùng với các hoạt động được tổ chức trong TVTT, hàng năm các trường còn tổ chức "Ngày đọc sách", đây là dịp để nhà trường tuyên truyền đến cộng đồng lợi ích của việc đọc sách, nhằm huy động sự tham gia của CMHS và cộng đồng cùng với nhà trường khuyến khích con em mình đọc sách ở nhà.

4. Bài học kinh nghiệm và những thách thức trong phong trào xây dựng mô hình thư viện thân thiện.

4.1. Bài học kinh nghiệm:

Có sự quan tậm chỉ đạo của lãnh đạo Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT các huyện, thị và thành phố, đồng thời có sự sáng tạo trong cách làm: Từ năm 2010 nay, nhờ sự tài trợ của tổ chức Room to Read, tỉnh Vĩnh Long đã nhận được 95 dự án thư viện cho trường tiểu học trong tỉnh, ngoài việc cung cấp tài liệu và các thiết bị cho thư viện thì tổ chức này còn tập huấn hướng dẫn cho nhân viên thư viện cùng Hiệu trưởng nhà trường tổ chức vận hành thư viện theo mô hình thư viện thân thiện.

Dựa trên mô hình này và kết hợp với các tiêu chí trong Quyết định số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông ban hành ngày 2/1/2003 và Quyết định số 01/2004/QĐ-BGD&ĐT ngày 29/1/2004 về Sửa đổi bổ sung Quyết định số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT; Sở GD&ĐT Vĩnh Long đã đưa ra bộ tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá công nhận danh hiệu thư viện đạt chuẩn cho các thư viện dự án, đồng thời chỉ đạo chỉ đạo xây dựng nhân rộng mô hình thư viện thân thiện trong các trường tiểu học.

4.2.Thách thức

Hiện tại nhiều trường tiểu học cơ sở vật chất còn thiếu các phòng chức năng không có phòng làm thư viện; Kinh phí của trường không đủ đầu tư xây dựng thư viện đạt chuẩn. Nhận thức của một bộ phận thầy/cô cán bộ quản lý về lợi ích của thư viện trường học còn hạn chế; đây là nguyên nhân trong việc thực hiện xây dựng thư viện đạt chuẩn.

III- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Sinh thời, cố Thủ tướng chính phủ Phạm Văn Đồng từng nói: "Nếu tôi là ông thầy, thì bài tôi giảng không phải là cái quan trọng nhất, mà những sách tôi chỉ cho học trò đọc là những điều quan trọng" hay  Xu- khom- lunx- ki Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học giáo dục Nga nói: "Đưa học sinh vào thế giới sách vở là một trong những vấn đề sư phạm quan trọng nhất của nhà trường hiện nay."

Kết quả xây dựng thư viện thân thiện trong trường tiểu học trong thời gian qua là sự nổ lực rất lớn của ngành, của cán bộ quản lý và thầy/cô giáo nhà trường trong điều kiện còn khó khăn; đây cũng là nhận thức đúng đắn vì mục tiêu giúp học sinh hình thành thói quen đọc, rèn kĩ năng tự học, tự nghiên cứu .

Trong những năm học tiếp theo, Sở GD&ĐT mong muốn các phòng GD&ĐT tiếp tục xây dựng kế hoạch để phát triển thêm số lượng thư viện thân thiện đạt chuẩn trong các trường tiểu học thuộc đơn vị mình quản lý để tất cả học sinh tiểu học có điều kiện tiếp cận với sách nhiều hơn. Mong rằng các thư viện sẽ hoạt động thật tốt và nhận được sự ủng hộ ngày càng nhiều của thầy/cô, của CMHS và cộng đồng; để giúp học sinh trở thành những người có thói quen đọc, có khả năng suy nghĩ sáng tạo và độc lập, có khả năng tự học ở gia đình, ở xã hội và sách vở khác ngoài bộ sách giáo khoa của các em./.

                                                                                                                                      Nguyễn Bảo Quốc

 

Một số hình ảnh hoạt động thư viện

Tiết đọc thư viện

Học sinh đọc trong giờ chơi

Phụ huynh đọc cùng học sinh

 

Quay lại In bài viết

Các tin liên quan
 Trang đầu    1    Trang cuối  

Hình ảnh hoạt động

Video clip

Tra cứu điểm thi