Giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp
Thưc trạng và giải pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng thường xuyên cán bộ quản lý, giáo viên các cấp tỉnh Vĩnh Long

Với quan điểm giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường, Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo chỉ ra: để phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo thì cần phải "Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế". Để đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục hiện nay và thực hiện mục tiêu giáo dục nói chung theo Nghị quyết số 29-NQ/TW thì việc bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên trở thành một nhu cầu bức thiết đòi hỏi người cán bộ quản lý giáo dục phải hết sức quan tâm, đặt công tác này vào vị trí trung tâm trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Công tác bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) cho đội ngũ giáo viên là yêu cầu khách quan, vừa có tính cấp bách, vừa có tính chiến lược lâu dài để đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo.  Bồi dưỡng thường xuyên là hoạt động bồi dưỡng hàng năm giúp giáo viên học tập để cập nhật kiến thức về chính trị, kinh tế - xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, năng lực giáo dục và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục. Bài viết này đánh giá thực trạng công tác BDTX cán bộ quản lý, giáo viên, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác BDTX cán bộ quản lý, giáo viên các cấp tỉnh Vĩnh Long.

1. Thực trạng công tác BDTX giáo viên các cấp tỉnh Vĩnh Long trong những năm qua

Chương trình BDTX giáo viên các cấp do Bộ GD&ĐT ban hành tại các Thông tư số 30, 31, 32, 33 ngày 08/8/2011 và Thông tư số 36/2011/TT-BGDĐT ngày 18/8/2011. Để thực hiện có hiệu quả chương trình BDTX theo hướng đổi mới Bộ GD&ĐT đã ban hành quy chế BDTX giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên tại Thông tư số 26/2012/TT-BGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2012. Thực hiện các Thông tư trên hàng năm Sở Giáo dục và Đào xây dựng kế hoạch triển khai việc thực hiện công tác BDTX giáo viên các cấp, các nhà trường đã tích cực triển khai công tác bồi dưỡng thường xuyên theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo. Đa số giáo viên đã có nhận thức đúng và đầy đủ về sự cần thiết của việc phải tham gia BDTX trong năm học, thay đổi phương pháp dạy học cho phù hợp với việc đổi mới giáo dục phổ thông. Đội ngũ giáo viên ngày càng tiến bộ hơn trong hoạt động chuyên môn, đặc biệt là việc tích cực sử dụng đồ dùng dạy học và các thiết bị trong giảng dạy. Qua nội dung tự học các chuyên đề bồi dưỡng thường xuyên, giáo viên đã được nâng cao tay nghề hơn, tự tin hơn trong giảng dạy trên lớp, phát huy được tính tích cực của học sinh trong giờ học, mang lại hiệu quả thiết thực.

        Tuy nhiên, công tác BDTX giáo viên các cấp trong thời gian qua tại tỉnh Vĩnh Long còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Cụ thể, một số đơn vị còn xem nhẹ công tác BDTX, thể hiện trong việc lập kế hoạch, kiểm tra đánh giá, việc tổ chức báo cáo chuyên đề, thực hiện hồ sơ BDTX theo quy định, báo cáo không thường xuyên, đầy đủ theo quy định. Một số giáo viên quan niệm công tác BDTX chưa đúng đắn đẫn đến tình trạng qua loa, đối phó, nặng về hình thức hồ sơ mà chưa quan tâm nhiều đến chất lượng BDTX nhằm mục đích nâng cao tay nghề giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy. Do còn nhiều đơn vị không báo cáo đầy đủ nên việc tổng hợp của Sở Giáo dục cũng không kịp thời, đầy đủ, việc cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình BDTX cho đội ngũ giáo viên trực thuộc chưa được thực hiện kịp thời. Một khó khăn hết sức nan giải, chưa có lời giải thỏa đáng là kinh phí dành cho bồi dưỡng thường xuyên giáo viên các cấp còn rất hạn hẹp, kinh phí chi cho các hội nghị, tập huấn, đội ngũ giáo viên cốt cán tham gia bồi dưỡng tập trung cho giáo viên còn hạn chế. Việc bố trí thời gian bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên tự học, tự nghiên cứu còn ít, bố trí bồi dưỡng thường xuyên tập trung rất khó khăn. Giáo viên đã quen được bồi dưỡng thường xuyên tập trung, theo chu kỳ từ các năm học trước nên khi tiếp cận nội dung BDTX đa dạng, phong phú với phần lớn thời gian giáo viên phải thực hiện tự bồi dưỡng nên gặp nhiều khó khăn trong khi tham gia BDTX. Một số giáo viên có trình độ chuyên môn còn hạn chế, một số giáo viên có tuổi đời cao, khả năng tự học, tự nghiên cứu còn hạn chế nên kết quả học tập bồi dưỡng chưa cao.Điều kiện về mạng Internet, điều kiện về máy tính, thiết bị hỗ trợ cho giáo viên trong công tác giảng dạy còn chưa đáp ứng được ở một số nơi nên điều kiện tự nghiên cứu bồi dưỡng gặp khó khăn. Một số chương trình tập huấn còn phụ thuộc vào kế hoạch tập huấn của Bộ GD&ĐT đối với các cấp học. Có nhiều đợt tổ chức bồi dưỡng của ngành phải tổ chức trong năm học ảnh hưởng không ít đến công tác giảng dạy tại nhà trường. Do đó việc huy động giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng tập trung gặp nhiều khó khăn.

        Dưới đây là một vài thống kê cụ thể liên quan đến bồi dưỡng thường xuyên giáo viên các cấp tỉnh Vĩnh Long năm học 2014-2015, như sau: Tổng số giáo viên được xếp loại BDTX trong năm học là 9149, tỉ lệ 76,2%; trong đó giáo viên Mầm non 1655, tỉ lệ 89,5%; giáo viên Tiểu học 3254, tỉ lệ 74,2%; giáo viên THCS là 2671, tỉ lệ 75,3%; giáo viên THPT và GDTX là 1569, tỉ lệ 70,6%.

          Kết quả đánh giá xếp loại giáo viên BDTX trong năm học 2014-2015 tỉnh Vĩnh Long như sau: số giáo viên được xếp loại giỏi 5415, tỉ lệ 59,2%; loại khá 3611, tỉ lệ 39,5%; trung bình 123, tỉ lệ 1,3%.

Thống kê cho thấy số giáo viên các bậc học tham gia BDTX đạt 76,2% thấp so với yêu cầu BDTX (100% giáo viên các cấp được BDTX theo quy định), do một số đơn vị không xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên, còn một bộ phận giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác BDTX, nên không đăng ký tham gia, nhiều đơn vị không báo cáo tổng hợp kết quả bồi dưỡng thường xuyên đầy đủ, kịp thời theo thời gian quy định của Sở Giáo dục và Đào tạo. Công tác chỉ đạo của một số phòng Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo một số trường về công tác BDTX chưa được quan tâm đúng mực, chưa đặt công tác bồi dưỡng thường xuyên là một nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy. Chất lượng bồi dưỡng thường xuyên chưa phản ảnh đúng chất lượng của đội ngũ giáo viên các cấp hiện nay, do các nguyên nhân sau: các tổ chuyên môn còn dễ dãi trong đánh giá, đánh giá còn nặng về hình thức, chủ yếu là để cho đơn vị hoàn thành công tác BDTX.

2. Giải pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng thường xuyên giáo viên các cấp tỉnh Vĩnh Long

2.1. Công tác chuẩn bị, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên và triển khai thực hiện kế hoạch.

Công tác chuẩn bị, xây dựng kế hoạch BDTX rất quan trọng trong triển khai BDTX. Vì vậy việc xây dựng kế hoạch từ Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT đến các trường trên phạm vi toàn tỉnh cần cụ thể về nội dung, hình thức và phương pháp bồi dưỡng để việc triển khai đồng bộ, có hiệu quả, đúng tiến độ.

Để công tác BDTX đạt kết quả tốt, cần quán triệt nội dung các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục và Đào tạo đến các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường THPT, Trung tâm GDTX. Sở GD&ĐT đã xây dựng các Kế hoạch, hướng dẫn cụ thể về công tác BDTX giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên năm học. Trên cơ sở kế hoạch của Sở GD&ĐT đã ban hành Hiệu trưởng phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong quản lý công tác bồi dưỡng thường xuyên giáo viên. Thực hiện đúng qui định tại thông tư 26/2012/TT-BGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên về trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên giáo viên và tổ chức triển khai kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên giáo viên theo thẩm quyền và trách nhiệm được giao.

                 Để làm tốt việc xây dựng kế hoạch BDTX đội ngũ giáo viên của nhà trường, trước hết Hiệu trưởng cần thực hiện tốt những nội dung sau: Điều tra nhu cầu học tập, bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên; Tư vấn cho giáo viên lựa chọn nội dung bồi dưỡng thường xuyên phù hợp, thiết thực với từng giáo viên; Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên; Tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên; Đánh giá kết quả học tập trong bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên theo Quy chế bồi dưỡng thường xuyên do Bộ GD&ĐT ban hành.

Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên: mục tiêu bồi dưỡng, nội dung bồi dưỡng, hình thức bồi dưỡng, phương pháp bồi dưỡng, các điều kiện (nhân lực, vật lực, tài lực) đảm bảo cho việc tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, đánh giá kết quả BDTX giáo viên theo quy định. Chính vì vậy khi lập kế hoạch hiệu trưởng cần thực hiện theo các bước sau: Xác định các căn cứ hay cơ sở để lập kế hoạch; Phân tích khái quát thực trạng công tác bồi dưỡng trên cơ sở đánh giá nhu cầu học tập bồi dưỡng; Xác định mục tiêu bồi dưỡng; Xác định các nội dung công việc (nội dung kế hoạch) và phân công thực hiện; Xác định các nguồn lực thực hiện (nhân lực, vật lực, tài lực); Xác định các biện pháp, chỉ số theo dõi, kiểm tra và đánh giá hoạt động bồi dưỡng thường xuyên của đơn vị; Hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và phê duyệt kế hoạch bồi dưỡng giáo viên.

2.2. Tổ chức quản lý chỉ đạo và triển khai thực hiện kế hoạch BDTX cho giáo viên, đổi mới hình thức bồi dưỡng

Triển khai thực hiện kế hoạch BDTX có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng. Triển khai thực hiện nghiêm túc, sáng tạo phù hợp với đặc điểm của địa phương, đơn vị theo sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT. Để tổ chức triển khai có hiệu quả công tác BDTX, hàng năm Sở GD&ĐT xây dựng kế hoạch chung cho cả ngành, hướng dẫn cho Phòng GD&ĐT, các trường trực thuộc xây dựng kế hoạch BDTX, phân công cụ thể trách nhiệm của các phòng ban chuyên môn của Sở trong phối hợp triển khai kế hoạch bồi dưỡng. Chú trọng xây dựng đội ngũ báo cáo viên cốt cán từ tỉnh, huyện và cơ sở làm nòng cốt cho việc triển khai BDTX tập trung theo kế hoạch. Công tác kiểm tra việc thực hiện công tác BDTX của phòng GD&ĐT và các đơn vị trực thuộc Sở được tổ chức thường xuyên nhằm hỗ trợ, giải quyết những khó khăn vướng mắc của cơ sở, tạo điều kiện cho công tác BDTX đi vào nề nếp có chất lượng.

Đổi mới hình thức BDTX là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, do đó phải tổ chức BDTX bằng hình thức nào để đáp ứng được nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên, nâng cao chất lượng của công tác bồi dưỡng, không làm ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy của các nhà trường mà vẫn đảm bảo cho đội ngũ giáo viên hoàn thành nhiệm vụ được giao, đây là vấn đề mà nhà quản lý phải quan tâm giải quyết thỏa đáng.

Công  tác bồi dưỡng thường xuyên giáo viên có thể được thực hiện theo các hình thức gồm: Một là, bồi dưỡng thường xuyên bằng tự học của giáo viên kết hợp với các sinh hoạt tập thể về chuyên môn, nghiệp vụ tại tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn của nhà trường, liên trường hoặc cụm trường. Hình thức bồi dưỡng này sẽ giúp cho giáo viên chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch tự bồi dưỡng, phù hợp với công việc được giao và hoạt động giảng day, giáo dục. Để việc tự bồi dưỡng trở thành nhu cầu tự thân và hứng thú của người giáo viên, các cấp quản lý cần chú trọng việc hướng dẫn phương pháp tự bồi dưỡng, cung cấp đầy đủ và kịp thời tài liệu bồi dưỡng liên quan đến chuyên môn sâu của giáo viên, kịp thời động viên khích lệ giáo viên; giáo viên phải tự nhận thức được tự bồi dưỡng không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là tiêu chí đánh giá khả năng phát triển liên tục nghề nghiệp của giáo viên.

Hai là, bồi dưỡng thường xuyên tập trung theo lớp – chuyên đề để hướng dẫn tự học, thực hành, hệ thống hóa kiến thức, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn những nội dung khó, mới đối với giáo viên; Để thực hiện hình thức này, các cấp quản lý phải lựa chọn được báo cáo viên giỏi, có năng lực phù hợp. Tạo điều kiện cho giáo viên có cơ hội được trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ và luyện tập kỹ năng; Khai thác triệt để ứng dụng công nghệ thông tin trong bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên; Phân công giáo viên cốt cán kèm cặp giúp đỡ giáo viên trong quá trình bồi dưỡng.

Ba là, tổ chức cho giáo viên tham quan, thực tế học hỏi từ các trường bạn. Tổ chức tham quan học tập những đơn vị tiên tiến nhằm mở rộng mối quan hệ giao lưu, trao đổi những kinh nghiệm trong giảng dạy, từ đó vận dụng linh hoạt, sáng tạo trong công tác giảng dạy của mỗi giáo viên. Để hình thức này phát huy được hiệu quả, nhà quản lý cần: lựa chọn mô hình tham quan tiêu biểu, có những kinh nghiệm hay phục vụ thiết thực cho nội dung bồi dưỡng.

         2.3. Lựa chọn nội dung, điều chỉnh, bổ sung nội dung BDTX giáo viên  

Nhằm đạt được mục tiêu bồi dưỡng, đáp ứng được nhu cầu đa dạng và cấp thiết của giáo viên, tránh được sự chồng chéo hoặc bỏ sót cần lựa chọn nội dung bồi dưỡng căn cứ vào  những vấn đề sau: căn cứ vào nhiệm vụ được giao; Nhu cầu đa dạng về học tập, bồi dưỡng của đội ngũ giáo viên; điều kiện của địa phương, đơn vị; Các hình thức bồi dưỡng (tập trung, qua mạng, giáo viên tự bồi dưỡng…); căn cứ vào năng lực thực hiện. Trong đó căn cứ vào năng lực thực hiện nhiệm vụ của giáo viên so với yêu cầu nhiệm vụ là hướng cơ bản để xác định nhu cầu bồi dưỡng.

Lựa chọn nội dung bồi dưỡng cần đảm bảo các nguyên tắc: Nguyên tắc phù hợp với mục tiêu của công tác bồi dưỡng; Nguyên tắc không áp đặt; Đảm bảo tính đa dạng nhưng nhất quán trong trường, gắn với thực tiễn địa phương; Đảm bảo tính kế thừa; Đảm bảo tính linh hoạt, mềm dẻo; Đảm bảo tính thiết thực, phù hợp và khả thi. Các nội dung cần quan tâm bồi dưỡng và hướng dẫn giáo viên tự bồi dưỡng.

Lựa chọn nội dung bồi dưỡng đáp ứng được nhu cầu của đội ngũ giáo viên, giúp giáo viên hoàn thành nhiệm vụ; vừa tránh hình thức, lãng phí gây sự chán nản khi học của giáo viên, tạo hứng thú trong học tập góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng. Để nội dung BDTX ngày càng thiết thực, bổ ích đối với đội ngũ giáo viên các cấp, đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong thời kỳ hội nhập sâu rộng với thế giới và khu vực, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phải điều chỉnh nội dung BDTX, lược bỏ các nội dung không cần thiết, bổ sung thêm các nội dung bồi dưỡng gắn với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa mới từ năm học 2018 – 2019.

2.4. Đảm bảo các điều kiện cần thiết tổ chức BDTX

        Các điều kiện tối thiểu đảm bảo cho việc tổ chức BDTX đạt hiệu quả là: Đội ngũ báo cáo viên cốt cán của tỉnh, Phòng Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở được giao nhiệm vụ BDTX. Đây là yếu tố quan trọng giúp cho việc tổ chức các lớp bồi dưỡng tập trung thành công; Tài liệu bồi dưỡng, tài liệu học tập và tham khảo theo danh mục của Bộ GD&ĐT đã phát hành; Trang thiết bị phục vụ cho công tác BDTX; Chế độ chính sách cho đội ngũ báo cáo viên cốt cán các cấp và người học cần được chuẩn bị chu đáo theo kế hoạch tạo điều kiện cho việc tổ chức BDTX thành công.

2.5. Đánh giá kết quả học tập trong bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên

Việc đánh giá kết quả BDTX giáo viên cũng nhằm phát hiện những lỗ hổng, sự bất hợp lý, không thực tế của quá trình đào tạo, bồi dưỡng để từ đó nâng cao chất lượng bồi dưỡng hoặc cung cấp những nội dung bồi dưỡng cho người học mang tính thiết thực và hiệu quả cao.

Hiệu trưởng phải kiểm tra, đánh giá được kết quả  bồi dưỡng thường xuyên giáo viên bằng phương thức đa dạng: Thông qua tổ chuyên môn kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch bồi dưỡng giáo viên; Đánh giá qua dự giờ; đánh giá qua bản thu hoạch của giáo viên; qua tổ chức cho giáo viên làm bài kiểm tra…Yêu cầu trong đánh giá kết quả bồi dưỡng: Đảm bảo tính khách quan, độ tin cậy; tính toàn diện; đánh giá phải đảm bảo tính hệ thống, công bằng, công khai và minh bạch.

Để việc bồi dưỡng thường xuyên giáo viên đạt hiệu quả, hiệu trưởng cần giúp mỗi giáo viên thực hiện bồi dưỡng một cách tự giác, tích cực trên cơ sở nâng cao nhận thức cho giáo viên về sự cần thiết phải bồi dưỡng. Hiệu trưởng phải nắm được những vấn đề trọng tâm trong đổi mới giáo dục để định hướng cho giáo viên trong bồi dưỡng tăng cường năng lực thực hiện nhiệm vụ.

***

Chương trình BDTX cho giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên của Bộ GD&ĐT đã góp phần thiết thực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Các giải pháp nêu ra nhằm tăng cường chất lượng công tác BDTX giáo viên các cấp hiện nay của tỉnh Vĩnh Long. Các giải pháp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại, tạo nên sự thống nhất chặt chẽ và đem lại hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện công tác BDTX giáo viên; do đó cần phối hợp đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng công tác BDTX./.

                                                                                                                               

Nguyễn Ngọc Khương

Quay lại In bài viết

Các tin liên quan
 Trang đầu    1    Trang cuối  

Hình ảnh hoạt động

Video clip

Tra cứu điểm thi