Hội thảo chuyên đề “Giáo dục theo định hướng đổi mới của Chương trình giáo dục mầm non thí điểm”

Hội thảo nhằm cập nhật những nội dung đổi mới của Chương trình giáo dục mầm non thí điểm; tạo cơ hội để cán bộ quản lý, giáo viên các cơ sở giáo dục mầm non tiếp cận, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình chuẩn bị, triển khai thực hiện Chương trình.

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển giáo dục Phương Nam; lãnh đạo và chuyên viên phòng giáo dục mầm non; gần 500 cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là cán bộ quản lý, giáo viên của 15 cơ sở giáo dục mầm non tham gia thực hiện Chương trình giáo dục mầm non thí điểm từ năm học 2026-2027.

Đại diện Sở GDĐT và đại biểu tham dự hội thảo

Làm rõ những định hướng đổi mới của Chương trình giáo dục mầm non thí điểm

Tại Hội thảo, Tiến sĩ Trần Thị Tâm Minh - Phó Trưởng khoa sư phạm mầm non, Trường Đại Học Sài Gòn đã trình bày chuyên đề “Giáo dục theo định hướng đổi mới của Chương trình giáo dục mầm non thí điểm”, tập trung làm rõ những điểm mới và những yêu cầu đặt ra đối với nhà trường, cán bộ quản lý và giáo viên.

Tiến sĩ Trần Thị Tâm Minh - Phó Trưởng khoa sư phạm mầm non, Trường Đại Học Sài Gòn trình bày tại hội thảo

Theo nội dung chuyên đề, Chương trình giáo dục mầm non thí điểm nổi bật với 06 định hướng đổi mới, gồm: tiếp cận phẩm chất, năng lực và định hướng tình cảm - xã hội; tiếp cận dựa trên quyền và giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm; tăng cường liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và bổ sung những nội dung, phương pháp mới; đổi mới chế độ sinh hoạt và tăng quyền chủ động cho nhà trường; tăng cường tính mở của Chương trình; đồng thời nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của gia đình và cộng đồng.

Từ “dạy nội dung” sang quan tâm trẻ đạt được gì

Một trong những thay đổi quan trọng là Chương trình chuyển mạnh sang tiếp cận đầu ra, trong đó “yêu cầu cần đạt” trở thành điểm xuất phát và trung tâm để giáo viên thiết kế mục tiêu, lựa chọn nội dung và tổ chức hoạt động giáo dục.

Nếu cách tiếp cận trước đây thường bắt đầu từ câu hỏi “dạy gì?”, thì theo định hướng mới, giáo viên cần bắt đầu từ câu hỏi “trẻ cần đạt gì?”, từ đó thiết kế những trải nghiệm phù hợp để trẻ được hoạt động, tương tác và thể hiện sự phát triển của mình.

Chương trình đồng thời nhấn mạnh phát triển phẩm chất, năng lực và tình cảm - xã hội; yêu cầu giáo viên không dừng ở truyền đạt nội dung mà cần thiết kế các hoạt động phát triển năng lực, quan sát và nhận diện biểu hiện năng lực của trẻ trong quá trình giáo dục.

Tăng tính mở, tăng quyền chủ động và trách nhiệm của nhà trường, giáo viên

Một điểm đổi mới đáng chú ý là Chương trình tăng cường tính mở, không quy định chi tiết nội dung giáo dục theo từng độ tuổi mà định hướng, gợi mở để địa phương và nhà trường lựa chọn phù hợp với trẻ và bối cảnh thực tế. Yêu cầu cần đạt được xác định ở cuối giai đoạn, tạo cơ sở để giáo viên xây dựng lộ trình và lựa chọn nội dung, trải nghiệm phù hợp.

Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực chuyên môn của đội ngũ. Giáo viên không chỉ là người tổ chức, thực hiện chương trình mà trở thành chủ thể phát triển chương trình lớp học, chủ động thiết kế, điều chỉnh và cá nhân hóa hoạt động. Cán bộ quản lý chuyển từ vai trò chủ yếu quản lý việc thực hiện chương trình sang lãnh đạo phát triển chương trình, hỗ trợ và trao quyền cho giáo viên.

Tính mở vì vậy không đồng nghĩa với việc mỗi trường thực hiện theo một cách tùy ý. Quyền chủ động phải đi cùng yêu cầu cần đạt, trách nhiệm chuyên môn và trách nhiệm của nhà trường, giáo viên đối với sự phát triển của trẻ.

Đánh giá vì sự phát triển của từng trẻ

Chương trình cũng định hướng đổi mới cách đánh giá trẻ theo hướng đánh giá quá trình, dựa trên bằng chứng, phục vụ sự phát triển, gắn với năng lực và sự tiến bộ của từng trẻ.

Giáo viên cần tăng cường quan sát trẻ trong các hoạt động hằng ngày, nhận diện sự tiến bộ và những nhu cầu cần hỗ trợ để điều chỉnh hoạt động giáo dục phù hợp, thay vì đánh giá chủ yếu để so sánh trẻ với nhau.

Đây cũng là cơ sở để thực hiện tốt hơn việc cá nhân hóa giáo dục, bảo đảm trẻ được phát triển theo nhịp độ riêng và nhận được sự hỗ trợ phù hợp.

Gia đình và cộng đồng cùng tham gia vào quá trình giáo dục

Một định hướng mới được nhấn mạnh là tăng cường vai trò, trách nhiệm của gia đình và cộng đồng. Gia đình được xác định là đối tác quan trọng trong nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ; nhà trường cần tăng cường giao tiếp, truyền thông, hướng dẫn cha mẹ và huy động sự tham gia của cộng đồng.

Theo đó, giáo dục trẻ không chỉ diễn ra trong phạm vi nhà trường mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái giáo dục, trong đó nhà trường, gia đình và cộng đồng cùng chia sẻ trách nhiệm.

Trao đổi từ thực tiễn và những yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục mầm non

Phần thảo luận của Hội thảo tập trung vào những vấn đề thiết thực trong quá trình triển khai Chương trình, trong đó có việc chuyển từ tổ chức hoạt động theo nội dung sang thiết kế trải nghiệm dựa trên yêu cầu cần đạt; phát huy tính chủ động của nhà trường, giáo viên; đổi mới vai trò của cán bộ quản lý; tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực và đánh giá sự tiến bộ của trẻ.

Bà Lê Thanh Vân - Quyền Trưởng phòng GDMN Sở GDĐT trao đổi thảo luận tại hội thảo

Các đại biểu cũng chia sẻ những thuận lợi, khó khăn trong thực tiễn, nhất là năng lực xây dựng và phát triển chương trình của đội ngũ, việc thiết kế hoạt động phù hợp với nhu cầu và khả năng của từng trẻ, cách quan sát và sử dụng minh chứng trong đánh giá, cũng như yêu cầu tăng cường sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học và hỗ trợ giáo viên trong quá trình thực hiện.

Đối với 15 cơ sở giáo dục mầm non tham gia thí điểm, việc trao đổi tập trung hơn vào quá trình chuẩn bị xây dựng và thực hiện Kế hoạch giáo dục năm học 2026-2027, tổ chức các hoạt động giáo dục theo định hướng mới và phản hồi những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Sở Giáo dục và Đào tạo định hướng: đổi mới phải bắt đầu từ thực hành

Kết luận Hội thảo, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh: Chương trình giáo dục mầm non thí điểm không chỉ đặt ra yêu cầu thay đổi một số nội dung hay phương pháp tổ chức hoạt động mà quan trọng hơn là thay đổi cách tiếp cận và cách phát triển chương trình.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Bích - Phó Giám đốc Sở GDĐT phát biểu kết luận chỉ đạo tại hội thảo

Có thể khái quát tinh thần đổi mới bằng 3 chuyển đổi:

Chuyển từ chú trọng nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực và sự phát triển toàn diện của trẻ.

Chuyển từ thực hiện chương trình theo hướng dẫn sang chủ động phát triển chương trình phù hợp với nhà trường, địa phương và nhu cầu của trẻ.

Chuyển từ quản lý việc thực hiện sang lãnh đạo, hỗ trợ và phát triển năng lực chuyên môn.

Từ đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị các cơ sở giáo dục mầm non tiếp tục nghiên cứu sâu Chương trình, đưa nội dung đổi mới vào sinh hoạt chuyên môn, tăng cường nghiên cứu bài học, dự giờ, quan sát và phân tích sự tiến bộ của trẻ; chú trọng nâng cao năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục của giáo viên.

Đối với cán bộ quản lý, cần đổi mới cách chỉ đạo chuyên môn, chuyển từ kiểm soát việc thực hiện sang hỗ trợ giáo viên phát triển năng lực và phát triển chương trình nhà trường.

Đối với giáo viên, cần chủ động nghiên cứu Chương trình, thiết kế các hoạt động phù hợp với yêu cầu cần đạt, nhu cầu và khả năng của trẻ; tăng cường quan sát, đánh giá để điều chỉnh hoạt động giáo dục.

Đối với 15 cơ sở giáo dục mầm non thí điểm, Sở đề nghị các đơn vị chủ động triển khai theo đúng tinh thần Chương trình, đồng thời ghi nhận, phản hồi trung thực những kết quả, khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn để Sở tổng hợp, hướng dẫn trong phạm vi thẩm quyền và báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với những nội dung cần được hướng dẫn thống nhất.

Hội thảo là dịp để đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên giáo dục mầm non tỉnh Vĩnh Long thống nhất nhận thức, chủ động chuẩn bị và từng bước chuyển hóa những định hướng đổi mới của Chương trình giáo dục mầm non thí điểm vào thực tiễn, hướng tới mục tiêu cuối cùng là tạo môi trường giáo dục phù hợp, tôn trọng trẻ và hỗ trợ mỗi trẻ phát triển tốt nhất./.

                                                                                 Người viết: Lê Thanh Vân